Inhoudsopgave

Het korte antwoord
Wat de AI-verordening echt zegt
Geldt de wet voor de tekst van mijn boek?
Geldt de wet voor mijn cover of illustraties?
Twee misverstanden die je overal tegenkomt
Waar ligt de grens tussen AI-gegenereerd en AI-ondersteund?
Waar moet je het dan melden?
Word ik geweigerd als ik het meld?
Is een vermelding in mijn colofon genoeg?
Wat zet je dan in je colofon?
Is je boek nog wel van jou?
Waar ligt die grens bij een cover die je zelf hebt bewerkt?
Twee praktische adviezen over je rechten
Zo regel je het bij Pumbo
Veelgestelde vragen
Tot slot

Heb je na het lezen nog vragen? Stel ze onder aan de pagina, ons team antwoordt zo snel en compleet mogelijk.

Het korte antwoord

Ik zet het meteen bovenaan, want daar kom je voor.

Er is voor vrijwel geen enkel boek een wettelijke plicht om AI-gebruik in het boek zelf te zetten. Maar er zijn wél harde afspraken van de partijen die je boek verkopen en uitlenen, en die willen het weten in je titelgegevens. Een regel in je colofon is dus niet genoeg, en tegelijk is dat colofon wel de plek waar je het netjes richting je lezer vertelt.

Publiceer je via ons? Dan regelen wij die titelgegevens. Verderop lees je wat je ons dan moet doorgeven.

Wat de AI-verordening echt zegt

De verhalen over verplichte AI-labels gaan bijna allemaal over de Europese AI-verordening, ook wel de AI Act genoemd. De transparantieregels daaruit gelden sinds 2 augustus 2026. Het is een Europese verordening, dus die werkt rechtstreeks in Nederland. Er komt geen aparte Nederlandse wet overheen waar je nog op moet wachten.

Artikel 50 van die verordening regelt vier dingen: chatbots die zich als mens voordoen, emotieherkenning, deepfakes, en AI-tekst die het publiek informeert over aangelegenheden van algemeen belang. Alleen die laatste twee kunnen een boek raken, en zelfs dan valt het meestal mee. Ik loop ze langs.

Geldt de wet voor de tekst van mijn boek?

Bijna zeker niet. De plicht geldt namelijk alleen voor tekst die wordt gepubliceerd om het publiek te informeren over aangelegenheden van algemeen belang. Dat is de wereld van journalistiek en nieuws. Een roman valt daar niet onder, een kookboek niet, een memoir niet, een businessboek niet.

En stel dat jouw boek daar tegenaan schuurt, bijvoorbeeld een boek over de zorg of over het klimaat. Dan is er nog een tweede uitweg: de plicht vervalt zodra de tekst menselijke toetsing of redactionele controle heeft gehad en iemand daar verantwoordelijk voor is. Jij bent de auteur, jij hebt je eigen manuscript nagelezen en je zet je naam op de cover. Daarmee ben je precies de persoon die de wet bedoelt.

Kortom: voor de tekst van je boek hoef je wettelijk niets te vermelden.

Geldt de wet voor mijn cover of illustraties?

Hier ligt het net iets anders, want dit deel van artikel 50 gaat over deepfakes. En deepfake is een gedefinieerde term, geen sfeerwoord. Het gaat om AI-beeld dat bestaande personen, plaatsen, objecten of gebeurtenissen toont en dat er echt uitziet.

Een getekende illustratie is dus geen deepfake. Een fantasievolle cover met een draak of een surrealistisch landschap ook niet. Maar zet je een realistisch ogende AI-foto van een bestaand persoon of een bestaand gebouw op je omslag, dan valt dat er wel onder.

En dan komt het mooiste stukje wetgeving van dit hele artikel. Voor een kennelijk artistiek, creatief, satirisch of fictioneel werk is de plicht beperkt tot het melden van het bestaan van die AI-manipulatie, en wel op een manier die het genot van het werk niet belemmert. Vertaald naar een boek: één regeltje in het colofon. Je hoeft geen sticker op je cover.

Twee misverstanden die je overal tegenkomt

"AI-content moet machineleesbaar gelabeld worden." Dat klopt, maar die verplichting ligt niet bij jou. Artikel 50 lid 2 verplicht de AI-leverancier om output onzichtbaar te markeren, dus OpenAI, Google of Midjourney. Zij bouwen dat in hun modellen in. Jij hoeft daar niets voor te doen.

"Vanaf augustus moet alles opnieuw gelabeld." Nee. De regels werken niet met terugwerkende kracht. Wat vóór 2 augustus 2026 is gegenereerd én gepubliceerd, hoeft niet alsnog een label. Geef je een nieuwe editie uit of wijzig je je boek substantieel, dan gelden de regels weer wel.

En die boetes dan? Die bestaan echt: tot 15 miljoen euro of 3% van de wereldwijde jaaromzet. Voor het mkb geldt daarbij het láágste van die twee bedragen. Maar ze zijn bedoeld voor bedrijven die AI-systemen op de markt brengen, niet voor een auteur met een dichtbundel. Laat je er niet gek door maken.

Waar ligt de grens tussen AI-gegenereerd en AI-ondersteund?

Dit is de vraag waar het echt om draait, en gelukkig hanteren Bol en de boekbranche dezelfde tweedeling:

• AI-gegenereerd: tekst, beeld of vertalingen die door een AI-tool zijn gemaakt.
• AI-ondersteund: jij maakte het, en je gebruikte AI om te bewerken, bij te schaven of om ideeën op te doen.

Alleen het eerste moet je melden. Het tweede niet. In de praktijk ziet dat er zo uit:

De valkuil zit bij die vertaling. Veel auteurs denken: ik heb de AI-vertaling zelf helemaal nagelezen en aangepast, dus het is mijn werk geworden. Toch niet: de vertaling zelf komt uit de AI-tool, en dat blijft zo ook als je er daarna flink in hebt gewerkt. Alleen als jíj vertaalde en AI meelas, heet het AI-ondersteund.

Waar moet je het dan melden?

Nu het praktische deel. Twee partijen vragen erom, en geen van beide kijkt in je boek.

Een paar dingen die daarbij goed zijn om te weten.

Bol vraagt het uitdrukkelijk ook voor foto's en vertalingen, niet alleen voor tekst.

NBD Biblion, de organisatie die bibliotheken van boeken en titelgegevens voorziet, vroeg dit in mei 2026 per brief aan uitgevers. Hoe je je boek in de bibliotheek krijgt, lees je in onze gids boek in de bibliotheek. De reden is de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen: een bibliotheekcollectie moet onder andere authentiek zijn, en de bibliothecaris wil dus zelf kunnen kiezen.

Word ik geweigerd als ik het meld?

Deze vraag krijgen we vaak, en het antwoord is geruststellender dan je denkt.

NBD Biblion weerde boeken met AI-inhoud aanvankelijk categorisch. Die lijn is in juni 2026 losgelaten: titels worden nu beoordeeld op de gebruikelijke criteria, zolang er transparantie is. Melden betekent dus niet automatisch een afwijzing, het betekent dat de bibliotheek een eerlijke afweging kan maken.

Eerlijk is eerlijk: een bibliotheek kán besluiten jouw titel te laten liggen. Dat is nu juist de bedoeling van de regel. Maar zet dat eens naast het alternatief. Niet melden en er later op betrapt worden zet je titel bij Bol in strijd met het assortimentsbeleid, en kost je bij je lezers iets wat je veel moeilijker terugkrijgt: vertrouwen. Er zijn inmiddels zelfs certificeringen die vastleggen dat een boek volledig door mensen is gemaakt, onder andere van de Britse Society of Authors. Transparantie is aan beide kanten een verkoopargument geworden.

Is een vermelding in mijn colofon genoeg?

Nee. En dat is de belangrijkste zin van dit artikel.

Je colofon bereikt je lezer. Het bereikt niet de handelsketen. Bol en Biblion lezen geen colofons, die lezen velden in een database. Zet je het alleen in je colofon, dan voldoe je aan geen van beide meldplichten hierboven.

Andersom is je colofon wél de goede plek richting je lezer, en het is bovendien precies genoeg voor de enige situatie waarin de wet echt iets van je vraagt: een deepfake-achtig beeld in een verhalend boek. De vuistregel is dus: melden doe je in je titelgegevens, vertellen doe je in je colofon.

Wat zet je dan in je colofon?

Houd het kort en feitelijk. Deze zinnen kun je letterlijk overnemen op je copyrightpagina, dat is de pagina vlak achter je titelpagina of helemaal achterin.

Op je cover hoeft niets. Dat vragen mensen vaak, dus ik zeg het maar expliciet.

Is je boek nog wel van jou?

Tot slot de vraag die eigenlijk het zwaarst weegt, en waar veel halve antwoorden over rondgaan. (Wil je eerst weten hoe auteursrecht bij het uitgeven van een boek in het algemeen werkt? Dat staat in een apart artikel.) Want hoe zit het met je auteursrecht als AI heeft meegewerkt?

Het uitgangspunt is streng. Auteursrecht ontstaat alleen op een eigen intellectuele schepping van een mens, en die creatieve keuzes moeten zichtbaar zijn in het eindresultaat, niet alleen in het proces ernaartoe. Op ruwe AI-output rust dus geen auteursrecht. Niet bij jou, niet bij de AI-aanbieder, bij niemand.

In februari 2026 wees een Duitse rechter auteursrecht af op drie met AI gemaakte logo's. De maker had uitvoerig geprompt, één prompt was 1.700 tekens lang, en een ander gebruikte de logo's vervolgens gewoon. Het oordeel: de maker had de creatieve beslissingen grotendeels aan de AI overgelaten. Aanwijzingen als "maak de bel wat artistieker" zijn technische bijstellingen, geen auteurschap.

Waar ligt die grens bij een cover die je zelf hebt bewerkt?

Precies de goede vervolgvraag, want de meeste auteurs laten het niet bij één druk op de knop.

Wat niet meetelt: hoe lang of hoe vaak je promptte, kiezen uit meerdere gegenereerde varianten, en technische correcties als bijsnijden, kleur bijstellen, opschalen of een vlekje wegpoetsen. Ook de tijd en het geld die je erin stak tellen niet. Auteursrecht beloont geen inspanning, het beloont creatieve expressie van een mens.

Wat wel meetelt: een substantiële, creatieve eigen ingreep die je terugziet in het eindresultaat. Diezelfde Duitse uitspraak zegt dat met zoveel woorden. Voor een boekcover werkt dat twee kanten op:

1. Je bewerking van dat beeld is beschermd voor zover die zelf creatief en zichtbaar is. Grondig hertekenen, combineren met eigen beeldmateriaal, een eigen compositie opbouwen: dat deel is van jou.
2. Je cover als geheel is meestal wél beschermd, ook mét een AI-beeld erin. Een cover is een samenstelling: typografie, kleurvlakken, de plaatsing van je titel en je naam, de verhoudingen. Dat zijn menselijke keuzes en je ziet ze terug in het resultaat.

Maar let op de reikwijdte: die bescherming geldt voor jouw samenstelling, niet voor het losse AI-beeld erin. Een ander mag dat beeld gebruiken, of hetzelfde beeld opnieuw genereren, zolang hij jouw compositie niet overneemt. Een kale AI-plaat met een titel in een standaardfont eroverheen staat dus zwak. Een echt vormgegeven cover niet.

Twee praktische adviezen over je rechten

Bewaar je werkbestanden. Lagen, tussenversies, je eigen schetsen. Dat schept geen recht, maar het is het enige waarmee je later kunt laten zien wát jouw ingreep was. Zonder bewijs kun je je eigen bijdrage niet hardmaken.

Verwar de voorwaarden van je AI-tool niet met auteursrecht. Midjourney en OpenAI geven je gebruiksrechten op wat je genereert, maar dat is een afspraak tussen jou en die partij. Wat die partijen met jouw invoer doen, lees je in AI en privacy bij het uitgeven van je boek. Je houdt er geen derde mee tegen die hetzelfde beeld gebruikt.

En dan de eerlijkheid die hier hoort: dit terrein is nog niet uitgekristalliseerd. Er ligt nog geen Nederlandse uitspraak, en het Europese Hof heeft de lat eind 2025 juist iets hoger gelegd. Wij geven dan ook geen juridisch advies, we leggen uit hoe het er nu voor staat. Gaat het om veel geld of om een conflict, schakel dan een advocaat in.

Zo regel je het bij Pumbo

Geen ingewikkeld formulier, vier stappen.

Veelgestelde vragen

Tot slot

Het komt op drie dingen neer. Wettelijk hoef je voor je boek vrijwel nooit iets te vermelden. Bol en de bibliotheek willen het wél weten, en dat regel je in je titelgegevens, dus bij ons met één mailtje. En een regel in je colofon is geen verplichting, maar wel netjes richting je lezer, en precies genoeg voor het enige geval waarin de wet echt iets van je vraagt.

Door al deze informatie lijkt het misschien ingewikkeld, maar dat valt mee. In de praktijk is het één zin bij je aanmelding en één zin in je colofon. Dat was makkelijker dan gedacht, of niet?

Heb je vragen of opmerkingen over AI en je boek? Stel ze onder aan deze pagina, dan antwoorden we zo snel en compleet mogelijk. We denken graag met je mee.

Stand van zaken: 15 september 2026. De regels rond AI zijn volop in beweging; we werken dit artikel bij zodra er iets verandert.