De meeste schrijvers zijn gewend om te schrijven zoals ze redeneren. Er is een probleem of vraag in een bepaalde context, daar zijn gedachten over en oplossingen voor, met voor- en nadelen, nuances en voorbeelden. Uiteindelijk volgt er dan een conclusie.

Wie wel eens verdwaalt in een beleidsnota, leest, herleest, en begrijpt pas bij hoofdstuk vier op pagina drieënveertig waar de schrijver naartoe wil. Heel anders is dat bij een goed journalistiek (nieuws)artikel. De kop en onder- of bovenkop dekken de lading van het nieuws dat volgt. De eerste alinea geeft vervolgens krachtig de essentie weer: wat is er gebeurd, wie zijn erbij betrokken en waarom doet het ertoe? Goede journalistieke artikelen zijn dagelijkse voorbeelden piramideschrijven: eerst de kern -als top van een piramide- en daarna de context, nuances, quotes en achtergronden.

Houvast

Als je een boek gaat schrijven is het de moeite waard om de structuur van het piramidemodel te volgen en lezersgericht te schrijven. Voor je hele boek, voor elk hoofdstuk en paragraaf. Ook bij alinea’s kun je het toepassen. Het is even wennen om zo te werk te gaan maar het levert onmiskenbaar een helder verhaal op, dat de lezer -misschien onbewust- weet te waarderen. Lezers krijgen dagelijks veel informatie voorgeschoteld via allerlei kanalen en willen een tekst graag vluchtig scannen. Met de piramidemethode speel je daarop in bied je de lezer meteen houvast. En mocht je lezer afhaken na de kernboodschap, dan heeft hij dat in elk geval wel meegekregen.

Scherpe keuzes

Als schrijver dwingt piramideschrijven je tot helder denken en scherpe keuzes maken; wat moet de lezer in elk geval weten, vinden of doen? Door hiermee te beginnen krijgt je tekst automatisch meer structuur en overtuigingskracht. De argumenten en voorbeelden om je kernboodschap te ondersteunen volgen dan als vanzelf.

De Amerikaanse organisatieadviseur Barbara Minto bedacht het model. Haar boek The Pyramid Principle, Logic in Writing en Thinking verscheen in 1987. Zij zag dat veel rapporten verzandden in details voordat ze tot de kern kwamen. Haar oplossing was radicaal en eenvoudig: zet de belangrijkste boodschap bovenaan - dat is de top van je piramide - en bouw daaronder je argumentatie logisch op.

Het piramidemodel werkt op elk niveau. Je kunt het toepassen op een heel boek, een hoofdstuk én een enkele alinea. Overigens, ook je e-mails frissen enorm op als je ze schrijft volgens dit model.  

Image

Meer dan een schrijftechniek

Een boek dat volgens het piramideprincipe is geschreven, opent met zijn essentie: wat wil de auteur bewijzen of overbrengen? Elk hoofdstuk dient dan als onderbouwing van dat centrale idee: een verdieping van één argument, een nieuwe invalshoek, of een illustratie van de hoofdgedachte.

Binnen elk hoofdstuk herhaalt zich hetzelfde patroon: het begint met de kern van dat onderdeel (‘waar gaat dit hoofdstuk over?’), gevolgd door uitleg, voorbeelden of achtergrondinformatie. En binnen een alinea? Precies hetzelfde. De eerste zin bevat de hoofdgedachte, de rest licht toe. Zo ontstaat een helder gelaagd geheel dat de lezer moeiteloos begrijpt.

Piramideschrijven is meer dan een schrijftechniek. Het is een manier van denken, met de lezer als uitgangspunt. Wie schrijft volgens de piramide, denkt eerst goed na over wat je precies wilt overbrengen. Of je nu een boek, een hoofdstuk of paragraaf schrijft, begin met de top. De rest bouwt zichzelf.

Over de auteur

Dit artikel is geschreven door Sandra van den Nieuwenhof, schrijfcoach en auteur. Zij combineert inhoudelijke diepgang met een heldere schrijfstijl en jarenlange ervaring in tekstbegeleiding en training.