Inhoudsopgave

1. Wat is de European Accessibility Act?
2. Wanneer gaat de wet in?
3. Geldt deze wet voor mij?
4. In welke categorie valt jouw e-book?
5. Nieuw of backlist: wanneer moet het klaar zijn?
6. ePub2, ePub3, reflowable of fixed layout: wat is het verschil?
7. Wat zijn de technische eisen voor een toegankelijke ePub3?
8. Overgang van ePub2 naar ePub3
9. Hoe controleer ik of mijn ePub voldoet?
10. Wie houdt toezicht?
11. Conclusie

 

1. Wat is de European Accessibility Act?

De European Accessibility Act (EAA) is een wet van de Europese Unie. Het doel: digitale producten en diensten toegankelijk maken voor iedereen, ook voor mensen met een beperking.

Voor e-books betekent dit concreet dat lezers met een visuele beperking, dyslexie of een andere leesbeperking een e-book zelfstandig moeten kunnen lezen. Denk aan ondersteuning voor schermlezers, aanpasbare lettergroottes en beschrijvingen bij afbeeldingen.

In Nederland houdt het Commissariaat voor de Media (CvdM) toezicht. Samen met uitgeversorganisaties, de Koninklijke Bibliotheek en Dedicon heeft het CvdM concrete afspraken gemaakt over wat “toegankelijk” precies betekent. Die afspraken vormen de basis van dit artikel.

 

2. Wanneer gaat de wet in?

De wet geldt vanaf 28 juni 2025 voor e-books.

Let op: per 1 september 2026 accepteert het Centraal Boekhuis geen gewone ePub2-bestanden meer voor nieuwe titels. Dit is een afspraak binnen de boekenketen, geen wettelijke datum, maar in de praktijk raakt het iedereen die via CB distribueert. Werk je nog met ePub2? Lees dan de sectie over de overgang naar ePub3 verderop.

 

3. Geldt deze wet voor mij?

Dit is de eerste vraag die je moet stellen. Want niet voor iedereen gelden dezelfde verplichtingen.

 

Ben je een micro-onderneming?

Voor de meeste zelfpublicerende auteurs en kleine uitgevers is het antwoord: je bent grotendeels vrijgesteld.

Je bent een micro-onderneming als je voldoet aan beide criteria:

 

• minder dan 10 werknemers (fte);
• een jaaromzet of balanstotaal van € 2 miljoen of minder.

Als micro-onderneming hoef je e-books niet volledig toegankelijk te maken. Je wordt wel geacht te doen wat redelijkerwijs mogelijk is. En je moet altijd de juiste toegankelijkheidsmetadata toevoegen, zodat lezers vóór aankoop weten wat ze kunnen verwachten.

Belangrijk: wil je een beroep doen op deze uitzondering, dan moet je zelf kunnen onderbouwen dat je eronder valt. De verantwoordelijkheid ligt bij jou.

 

Wat als je geen micro-onderneming bent?

Ben je groter, dan gelden de volledige eisen. In welke categorie je titel valt, bepaalt vervolgens wat je precies moet doen. Dat lees je in de volgende sectie.

 

4. In welke categorie valt jouw e-book?

De afspraken delen e-books in drie categorieën in. Die indeling gaat op het type boek (het bestandstype en de NUR-code), niet op de vraag of het een nieuwe titel of een oude is.

Let op twee dingen:

 

• De vrijstelling in de categorie “niet toegankelijk” hangt aan de vaste opmaak, niet aan het genre. Een kookboek dat als gewone, meelopende tekst (reflowable) verschijnt, valt gewoon onder de toegankelijkheidseisen. Alleen een échte fixed-layout-uitgave is vrijgesteld.
• Ook een ePub3 met fixed layout valt onder “niet toegankelijk”. Zo’n bestand wordt geaccepteerd door distributeurs, maar voldoet niet aan de toegankelijkheidsvereisten, en dat hoeft ook niet.

 

5. Nieuw of backlist: wanneer moet het klaar zijn?

Valt je titel in de categorie “goed toegankelijk”? Dan bepaalt de leeftijd van je boek wanneer het klaar moet zijn.

 

• Nieuwe titels die vanaf 28 juni 2025 verschijnen, moeten meteen toegankelijk zijn.
• Backlist-titels krijgen meer tijd, maar alleen de succesvolle. Een oudere titel moet uiterlijk 1 mei 2027 toegankelijk zijn als hij in elk van de twee boekjaren vóór 28 juni 2025 minstens € 4.000 omzet heeft gehaald. Onder omzet valt: de inkomsten voor de uitgever uit downloads en commerciële streaming, na aftrek van btw (maar vóór aftrek van royalty’s).

Haalt een backlist-titel die drempel niet, dan hoef je hem niet met terugwerkende kracht toegankelijk te maken. Nieuwe drukken of nieuwe uitgaven vallen wél weer onder de regels voor nieuwe titels.

 

6. ePub2, ePub3, reflowable of fixed layout: wat is het verschil?

Van ePub2 naar ePub3

ePub2 was jarenlang de standaard. Maar ePub2 biedt geen mogelijkheden voor toegankelijkheidsfuncties zoals alt-teksten bij afbeeldingen of ondersteuning voor schermlezers.

ePub3 werkt met moderne technologie (HTML5 en CSS3) en ondersteunt al deze functies wel. Grote platforms als Kobo, Bol.com, Apple, Google en Amazon ondersteunen ePub3 al jaren zonder problemen.

 

Reflowable of vaste opmaak?

Binnen ePub3 zijn er twee varianten:

ePub3 Reflowable past zich aan het scherm aan. Tekst en afbeeldingen herpositioneren zich automatisch. De lezer kan lettertype, grootte en achtergrondkleur zelf instellen. Dit type is ideaal voor tekstgedreven boeken zoals romans en non-fictie, en het is het meest toegankelijk.

ePub3 Fixed Layout houdt de exacte opmaak vast, zoals een gedrukte pagina. Dit is geschikt voor visueel gedreven boeken zoals prentenboeken en kookboeken. Nadeel: lezers kunnen niets aanpassen, en op sommige apparaten treden weergaveproblemen op.

Wil je voldoen aan de toegankelijkheidseisen? Kies dan voor reflowable ePub3. Dit formaat werkt het beste met schermlezers, tekst-naar-spraak en andere hulpmiddelen.

 

7. Wat zijn de technische eisen voor een toegankelijke ePub3?

Een toegankelijke reflowable ePub3 voldoet aan de Web Content Accessibility Guidelines (WCAG 2.2 AA) en EPUB Accessibility 1.1. Formeel verwacht het Commissariaat voor de Media op dit moment WCAG 2.1 AA, de versie waar de norm EN 301 549 nu naar verwijst, maar het adviseert om meteen van 2.2 uit te gaan omdat de verschillen voor e-boeken marginaal zijn. Voldoe je al aan 2.1, dan ben je dus niet in overtreding. Concreet betekent dit:

 

• Alternatieven voor afbeeldingen — elke afbeelding die informatie overbrengt heeft een tekstbeschrijving (alt-tekst). Puur decoratieve afbeeldingen worden als zodanig gemarkeerd en overgeslagen door schermlezers.
• Aanpasbare weergave — lettertype, grootte, regelafstand en kleur zijn instelbaar zonder dat er inhoud verdwijnt.
• Navigatie — het e-book bevat een bruikbare inhoudsopgave en gestructureerde paginanummering die verwijst naar het fysieke boek.
• Compatibiliteit met hulpmiddelen — het e-book werkt goed met schermlezers, braille-omzetters en andere hulptechnologie.
• DRM blokkeert geen toegankelijkheid — beveiligingssoftware mag hulpmiddelen niet belemmeren.
• Synchronisatie van tekst en audio — bevat het e-book audio? Dan zijn tekst en geluid gesynchroniseerd.
• Toegankelijkheidsmetadata — het e-book bevat informatie over welke toegankelijkheidsfuncties aanwezig zijn, zodat lezers dit vóór aankoop kunnen zien.

Wanneer je een ePub3 door Pumbo laat maken, zorgen wij voor al deze onderdelen.

 

8. Overgang van ePub2 naar ePub3

Heb je bestaande ePub2-titels? Goed nieuws: de overgang naar ePub3 hoeft tot 1 mei 2027 niet gepaard te gaan met een nieuw ISBN.

Het stappenplan

1. Zorg eerst voor een nieuw ePub3-bestand. Laat je bestaande ePub2 omzetten naar een toegankelijke ePub3. Dit is het startpunt: zonder het nieuwe bestand heeft een ISBN-wijziging nog geen zin. Hulp nodig? Pumbo helpt je hiermee.
2. Regel de ISBN-wijziging. Hoe dit werkt, hangt af van hoe je ISBN is aangevraagd. Via Pumbo aangevraagd? Dan passen wij de bibliografische gegevens voor je aan; neem contact met ons op. Via een eigen uitgeversprefix aangevraagd? Dan regel je de wijziging via een mail aan isbn@cb.nl; dit kun je niet zelf in mijnisbn.nl aanpassen. Stuur een overzicht van de betrokken ISBN’s mee.
3. Upload het ePub3-bestand direct na de aanpassing. Zodra de bibliografische gegevens zijn bijgewerkt (1 à 2 werkdagen), upload je het nieuwe bestand met bijgewerkte metadata. Doe dit zo snel mogelijk: zolang er geen ePub3-bestand is geüpload, worden tussentijdse metadata-wijzigingen geweigerd.

Let op: wil je overstappen naar ePub3 mét vaste opmaak (fixed layout)? Dat is een andere leeservaring met andere metadata, en daarvoor is wél een nieuw ISBN nodig.

 

Waarom is omzetten niet eenvoudig?

Het klinkt misschien als een simpele bestandsconversie, maar dat is het niet. ePub2 en ePub3 zijn fundamenteel anders opgebouwd.

ePub2 is gebaseerd op oude webstandaarden. De structuur van de bestanden — hoe tekst, afbeeldingen en opmaak zijn gecodeerd — verschilt te veel van ePub3 om automatisch om te zetten. Een directe conversie levert dan ook geen bruikbaar, toegankelijk resultaat op.

Bij een goede ePub3 moet je opnieuw nadenken over de opbouw: hoe is de tekst gestructureerd? Welke afbeeldingen hebben een beschrijving nodig? Hoe zijn de koppen, lijsten en navigatie opgebouwd? Al deze elementen moeten bewust en correct worden ingericht, en dat is handwerk.

Daarbij geldt: een ePub3 die er visueel goed uitziet, is nog niet automatisch toegankelijk. Toegankelijkheid zit in de code achter het e-book, niet alleen in hoe het eruitziet op het scherm.

 

Hulp nodig bij het maken van een toegankelijke ePub3?

Pumbo maakt toegankelijke ePub3-bestanden die voldoen aan de eisen van de EAA. Of je nu een nieuw e-book wilt uitgeven of een bestaande titel wilt omzetten: wij helpen je verder.

 

9. Hoe controleer ik of mijn ePub voldoet?

Er zijn twee handige tools om dit zelf te controleren:

EPUBCheck controleert of het ePub-bestand technisch correct is en voldoet aan de algemene ePub-specificaties. Er bestaan gratis grafische versies, zoals “EPUB-Checker”, die deze controle onder de motorkap draaien.

ACE by DAISY controleert specifiek of alle toegankelijkheidsfuncties correct zijn ingebouwd, zoals alt-teksten en de vereisten van WCAG 2.2 AA.

 

10. Wie houdt toezicht?

Het Commissariaat voor de Media (CvdM) is de aangewezen toezichthouder voor e-books. Vanaf 28 juni 2025 kan het CvdM boetes opleggen tot maximaal € 103.000 aan uitgevers die niet voldoen aan de eisen. Ook een last onder dwangsom behoort tot de mogelijkheden.

 

11. Conclusie

De EAA is een goede stap vooruit voor de miljoenen mensen in Nederland met een leesbeperking. En voor veel Pumbo-gebruikers is de wet minder ingrijpend dan hij op het eerste gezicht lijkt.

Ben je een micro-onderneming? Dan ben je grotendeels vrijgesteld. Doe wat redelijkerwijs mogelijk is en voeg de juiste metadata toe aan je e-books.

Ben je geen micro-onderneming? Kijk dan eerst in welke categorie je titels vallen, zet de overgang naar ePub3 in voor je actieve titels, en maak gebruik van de overgangsregeling voor de backlist.

Heb je vragen over wat dit voor jouw e-books betekent? Neem gerust contact met ons op, we denken graag met je mee.