Dit boek is een studie naar de invloed die de gehechtheidtheorie kan hebben op de behandeling van patiënten met een antisociale persoonlijkheidstoornis en psychopathie. Deze studie omvat een kritische bespreking van de gehechtheidtheorie en de theorieën achter psychopathie en de antisociale persoonlijkheidstoornis. De verschillende definiëringen van de begrippen in beide psychologische dimensies, en de daarbij passende psychometrische instrumenten worden tegen het daglicht gehouden om tot betere ordeningen en meer dynamische definities te komen. Ook wordt een review gemaakt over de empirische onderzoeken van de relatie tussen gehechtheid en psychopathie en de antisociale persoonlijkheidstoornis.

Schrijver (klinisch psycholoog en psychotherapeut) schetst, mede met behulp van de Mentalisation-Based Treatment, een dynamische theorie over de door hem geïntroduceerde term: ‘de antisociale relatievorming’. Antisociale gedragingen en trekken, maar ook vroege gehechtheidproblemen vinden hierin hun plaats. Verschillende vormen van gehechtheid, vooral bij volwassenen, worden besproken om deze te kunnen gebruiken in een therapeutische vorm die pleit voor een fundamentelere therapie dan bijvoorbeeld de cognitieve gedragstherapie.

Oorspronkelijk is deze studie opgezet als dissertatie, waarvan de opzet getuigt. De langdurige therapeutische ervaring van de schrijver met forensische patiënten wordt hierin verbonden met wetenschappelijke literatuur over theorie en empirie van gehechtheid en psychopathie. Deze systematische analyse leidt tot verrassende conclusies en voorstellen; in het bijzonder de sociale benadering van een antisociale ontwikkeling.

Hoofdstuk 1 Inleiding, probleemstelling en verantwoording

Hoofdstuk 2 De gehechtheidtheorie

Hoofdstuk 3 Gehechtheid in breder perspectief

Hoofdstuk 4 Antisociale relatievorming

Hoofdstuk 5 Gehechtheid en antisociale relatievorming

Hoofdstuk 6 Wetenschappelijk onderzoek naar gehechtheid bij de antisociale persoonlijkheidstoornis en psychopathie; een review

Hoofdstuk 7 De behandeling van de antisociale persoonlijkheidstoornis en psychopathie

Hoofdstuk 8 Conclusies, discussie en aanbevelingen

Samenvatting, summary

Literatuur

In de voorgaande paragrafen is uitgelegd dat het zich hechten kan plaatsvinden aan verschillende personen, aan dieren en ook aan verschillende objecten in de brede zin des woords. Zowel voor de objectrelatietheorie als voor de gehechtheidtheorie geldt dat zich hechten angstverminderend werkt. De eerste is meer gericht op het verminderen van de separatieangst en de verhoging van de holding. Terwijl voor de laatste geldt dat zich hechten betekent het vinden van een veilige plek in tijden van stress en gevaar. Zich hechten heeft in beide theorieën een preventief als ook een bevorderend karakter. Preventief om gevaar te weerstaan, en bevorderend om zich veilig genoeg te voelen om er op uit te kunnen trekken. Overgangsobjecten kunnen in dit zich hechten een grote rol spelen.

Zij werken mediërend naar personen of situaties die als vertrouwd en veilig worden ervaren. Zij belichamen op verschillende manieren en met verschillende kwaliteiten datgene wat als basaal vertrouwd en beschermend wordt ervaren. In het ervaren van die beschermende kwaliteit van de overgangsobjecten spelen de zintuigen een belangrijke rol.